Czy wszyscy członkowie zarządu mają takie same prawa?

Odpowiedzialnością objęte są wszelkie działania lub zaniechania sprzeczne z prawem lub postanowieniami statutu/umowy spółki. Członek zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej, likwidator odpowiadają na zasadzie winy. Spółka ma obowiązek wykazania, że w danej sprawie zaistniały przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej, natomiast pozwany funkcjonariusz spółki, żeby uwolnić się od odpowiedzialności musi wykazać, iż nie ponosi winy za powstałą szkodę.

Do powstania odpowiedzialności konieczne jest aby wystąpił związek przyczynowo-skutkowy tj. aby szkoda wyrządzona przez funkcjonariuszy spółki powstała wskutek działania lub zaniechania sprzecznego z prawem lub postanowieniami statutu/umowy spółki. Pod pojęciem działalności sprzecznej z prawem należy rozumieć działalność sprzeczną nie tylko z przepisami KSH ale także postępowanie naruszające powszechnie obowiązujące przepisy prawa.

W celu naprawienia szkody konieczne jest pokrycie rzeczywistej szkody jaką poniosła spółka na skutek działania lub zaniechania sprzecznego z prawem lub statutem/umową (tzw. damnum emergens) oraz wyrównanie spółce utraconych przez nią korzyści (tzw. lucrum cessans).

Za wyrządzoną spółce szkodę, osoby podlegające odpowiedzialności, odpowiadają w sposób nieograniczony, całym swoim majątkiem teraźniejszym i przyszłym.

Niezależnie od obowiązku zrekompensowania spółce poniesionych strat lub utraconych korzyści, osoby te mogą ponadto zostać zobowiązane do naprawienia szkody przez przywrócenie stanu poprzedniego tj. stanu przed nastąpieniem szkody.

Członek organów spółki oceniany jest według podwyższonego miernika staranności postępowania. Wykonywanie przez nich obowiązków powinno się odbyć z zachowaniem staranności wynikającej z zawodowego charakteru swojej działalności - art.355 par.2 KC.

Zarząd sporządza, po zakończonym roku obrotowym, sprawozdanie finansowe, sprawozdanie
z działalności spółki oraz wniosek o podziale zysku lub pokryciu straty. Rada nadzorcza dokonuje oceny sprawozdań i wniosku o podziale zysku lub pokryciu straty i z tej oceny sporządza sprawozdanie.

Zwyczajne walne zgromadzenie/zgromadzenie wspólników podejmuje uchwały w sprawie zatwierdzenia sprawozdań, podejmuje uchwałę o podziale zysku lub sposobie pokrycia straty oraz dokonuje oceny członków rady nadzorczej i zarządu podejmując uchwałę w sprawie udzielenia każdemu członkowi organu absolutorium z wykonania przez nich obowiązków.

Po uzyskaniu absolutorium z wykonania obowiązków w ocenianym roku obrotowym, członkowie organów są zwolnieni z odpowiedzialności wobec spółki z tytułu ewentualnego wyrządzenia szkody spółce. Jest to zwolnienie w zakresie ograniczonym. Absolutorium odnosi się do tej działalności, która jest walnemu zgromadzeniu /zgromadzeniu wspólników znana, obejmuje te elementy stanu faktycznego, decyzje, wystawione dokumenty, które zostały ujawnione przez zarząd, radę nadzorczą oraz inne organy i osoby. W przypadku wytoczenia przez spółkę powództwa przeciwko członkowi organu o odszkodowanie z tytułu wadliwego pełnienie funkcji, pozwany może skutecznie podnieść zarzut uzyskania absolutorium, jeżeli nie są kwestionowane fakty i dokumenty, na podstawie których uzyskał absolutorium, a nie są przywołane nowe fakty i dowody.

Nie następuje zwolnienie z odpowiedzialności po uzyskaniu absolutorium bądź po formalnym zrzeczeniu się przez spółkę roszczeń z tytułu wyrządzonej jej szkody, na podstawie art.296 i art.487 KSH tj. w przypadku wytoczenia powództwa przez wspólnika, akcjonariusza, innej osoby mającej tytuł do uczestnictwa w zyskach lub podziale majątku, oraz w przypadku upadłości spółki.

W myśl art.299 KSH, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody.

Odpowiedzialność powyższa określona jest tylko dla członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

W spółce akcyjnej, wg art.481 KSH, kto w związku z powstaniem spółki akcyjnej lub podwyższeniem kapitału zakładowego z winy swojej zapewnia sobie albo osobie trzeciej zapłatę nadmiernie wygórowaną ponad wartość zbywczą wkładów niepieniężnych albo nabywanego mienia lub też wynagrodzenie albo korzyści szczególne, niewspółmierne z oddanymi usługami, obowiązany jest do naprawienia szkody wyrządzonej spółce. Wymienione w tym artykule działania, jeżeli zostały dokonane w sposób zawiniony, uzasadniają odpowiedzialność odszkodowawczą osób je podejmujących, w pełnym wymiarze szkody poniesionej przez spółkę. Odpowiedzialność odszkodowawcza zwła-szcza członków zarządu spółki chroni integralność utworzonego majątku spółki akcyjnej.

Niezależnie od skorzystania z przepisów KSH, na podstawie art.300 i 490 KSH poszkodowani wspólnicy, akcjonariusze i osoby trzecie mogą dochodzić naprawienia szkody na zasadach ogólnych w stosunkach zewnętrznych. W kodeksie cywilnym obowiązują zasady odpowiedzialności kontraktowej - art.471 K.C. tj. odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez naruszenie zobowiązań jakie spółka zaciągnęła oraz odpowiedzialności deliktowej, czyli odpowiedzialności za zawinione działanie polegające na wyrządzeniu szkody osobie trzeciej bez istnienia węzła umownego - art.415 K.C. Okoliczność, że spółka odpowiada za działania w tym za zaniechania członków swoich ustawowych organów jak za swoje własne nie ma wpływu na istnienie osobistej odpowiedzialności tych osób wobec wspólników, akcjonariuszy a także wobec osób trzecich, jeżeli poniosły one szkodę wskutek wadliwych działań organów spółki.

Anna Kowalik
Ekspert Eurofinance Training

---

Więcej informacji podczas „Kursu dla kandydatów na członków Rad Nadzorczych”.
Kurs składa się z pięciu sesji:
I sesja odbędzie się w dniach 7 - 8 maja 2010 r.
II sesja odbędzie się w dniach 21 - 23 maja 2010 r.
III sesja odbędzie się w dniach 11 - 12 czerwca r.
IV sesja odbędzie się w dniach 25 - 26 czerwca 2010 r.
V sesja odbędzie się w dniach 2 - 3 lipca 2010 r.
SESJA POWTÓRKOWA - SYMULACJA EGZAMINU - 4 lipca 2010 r.

Kurs odbędzie się w Warszawie. Istnieje możliwość udziału zarówno w całym kursie jak i pojedynczych sesjach.

 

Zapraszamy również na stronę www.rady-nadzorcze.pl