Zmiany Członków Zarządu

Zarząd w spółkach kapitałowych jest organem wykonawczym wobec uchwał organu właścicieli oraz wobec uchwał organów kontrolnych. Kompetencje zarządu nie mogą być przejmowane przez inne organy, chyba że wyraźny przepis tak stanowi. Dotyczy to przede wszystkim kompetencji w sferze reprezentacyjnej. Zarząd w pełni realizuje teorię organów i pełne rozumienie pojęcia działania, użytego w art. 38 k.c. Zarząd spółki akcyjnej jest organem o kompetencjach zarządzająco - reprezentacyjnych. W przypadku kompetencji zarządzających korzysta on z domniemania właściwości polegającego na założeniu że to wszystko, co nie jest zastrzeżone dla innych organów należy do zarządu. W sferze reprezentacji (z wyjątkiem art. 379 k.s.h.) jest jedynym organem z mocy ustawy umocowanym do dokonywania czynności prawnych. Uprawnienia Zarządu w niektórych wypadkach określonych przepisami albo regulacjami wewnętrznymi są ograniczone uprawnieniami innych organów, których naruszenie pociąga za sobą skutki określone w art. 17 k.s.h. Organem obligatoryjnym w spółce akcyjnej jest również rada nadzorcza. System kontroli jest powierzony tylko temu organowi i jest realizowany w sposób pośredni. Wspólnicy w spółce akcyjnej w odróżnieniu od spółki z o.o. nie mają prawa indywidualnej kontroli spraw spółki. Jednakże obecne przepisy wprowadzają pewne elementy szerokiego prawa do informacji (art. 428-429 k.s.h.).

W spółce akcyjnej obowiązuje podział kompetencji między trzy organy. Zarząd reprezentuje i prowadzi sprawy spółki. Zgromadzenie wspólników jest organem uchwałodawczym, które może podejmować czynności z zakresu zarządzania spółką i dokonuje niektórych czynności prawnych (np. powołuje organy) oraz wyraża zgodę na czynności prawne. Rada nadzorcza, jak i walne zgromadzenie (jego pełnomocnicy) mają wyjątkowe prawo uczestniczenia w czynnościach reprezentacyjnych wewnątrz spółki przy umowach z członkami zarządu. Rada nadzorcza poza czynnościami nadzoru może wpływać na czynności prowadzenia spraw spółki przez zawieszenie w czynnościach członka zarządu, delegowanie czasowe do pełnienia funkcji członka zarządu, ale przede wszystkim przez udzielenie zgody na dokonywanie przez zarząd czynności prawnych. Jednakże jeżeli wyraźny przepis Kodeksu spółek handlowych wymaga zgody rady (np. art. 446 § 2, art. 447 § 2 k.s.h.), to brak zgody wywołuje skutki z art. 17 § 1-2 k.s.h. Generalnie jednak rada nadzorcza nie ma prawa "mieszania się" w proces zarządzania i wydawania zarządowi wiążących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki. Odpowiedzialność karną za niedziałanie rady ponosi zarząd. (art. 594 § 2 i 4 k.s.h.).

Wykonywanie zadań indywidualnie może wiązać się z pełnieniem czynności opartych na kwalifikacjach członka rady. W art. 219 § 2 k.s.h. zostały wyraźnie oddzielone kompetencje nadzoru od zarządzania. Rada nadzorcza nie ma prawa wydawania poleceń, które będą wiązały członków zarządu przy prowadzeniu spraw spółki. Nie ma jednak przeszkód, aby miała wpływ na dokonywane czynności prawne określone w art. 220 k.s.h. W przypadku rozstrzygnięcia art. 219 § 2 k.s.h. istotne znaczenie będą miały jednak rzeczywiste stosunki faktyczne. Nie ma jednak przeszkód, aby rada nadzorcza opiniowała i oceniała takie czynności.

 

Prowadzenie spraw spółki obejmuje realizację stosunków wewnętrznych, które ogranicza się co do zasady do czynności faktycznych, organizacyjnych. Tylko wyjątkowo w stosunkach wewnętrznych czynności mają charakter czynności prawnych (np. niektóre uchwały). Przyjąć należy, że prowadzenie spraw jest pewnym procesem, polegającym na podejmowaniu uchwał, wydawaniu decyzji i opinii, organizowaniu działalności spółki w ten sposób, aby było to zgodne z jej przedmiotem działalności, w celu realizacji jej zadań. Kompetencja do prowadzenia spraw jest poddana oddziaływaniu zgromadzenia wspólników, które może w określony sposób wpływać na te czynności. Nie jest jednak możliwe przyjęcie kompetencji zarządu w tym zakresie, nawet gdyby dochodziło do tożsamości personalnej między zarządem a wspólnikami. Zarząd korzysta, więc z domniemania kompetencji, tj. przysługują mu te wszystkie kompetencje, które nie są zastrzeżone dla zgromadzenia wspólników. W stosunkach wewnętrznych - prowadzenia spraw - rada nadzorcza nie ma prawa wpływania na zarząd przez wydawanie zarządowi wiążących poleceń. Wydaje się, że zakaz taki powinien być rozciągnięty na wspólników w zgromadzeniu wspólników. Jeżeli istnieją wątpliwości, do kogo należy kompetencja do prowadzenia spraw i reprezentacji, przyjąć należy, że uprawnienia te przysługują zarządowi. W procesie zarządzania spółką zarząd może być wspomagany przez "aparat" pomocniczy: dyrektorów, kierowników.

Sfera reprezentacji obejmuje dokonywanie czynności w stosunkach zewnętrznych. Reprezentacja spółki z o.o. wiąże się z działaniami organów (zarządu w szczególności), przedstawicieli ustawowych (likwidatora, kuratora), pełnomocników (w tym pełnomocników wspólników), które są dokonywane "za" bądź "w imieniu" spółki i dotyczy wszelkich spraw związanych z jej przedmiotem działania ze skutkiem na zewnątrz. Pojęcie reprezentacji może wystąpić w dwóch znaczeniach: szerokim (sensu largo) i wąskim (sensu stricto). Reprezentacja sensu largo dotyczy występowania we wszelkich stosunkach prawnych z zakresu prawa cywilnego, administracyjnego, pracy oraz innych gałęzi prawa. Jest to więc zarówno składanie oświadczeń woli, jak również występowanie przed organami orzekającymi, ujawnianie stanowiska na zewnątrz, składanie oświadczeń, wyjaśnień przed organami samorządowymi i państwowymi, występowanie przed organami nadzorczymi, osobami trzecimi. W sensie ścisłym reprezentacja dotyczy tylko oświadczeń woli w stosunkach cywilnoprawnych i mieści się w ramach szerszego pojęcia "działania". Możemy wyróżnić reprezentację czynną i bierną. Reprezentacja czynna polega na składaniu oświadczeń woli, natomiast bierna na przyjmowaniu oświadczeń woli. W tym ostatnim przypadku zgodnie z § 2 oświadczenia składane spółce oraz doręczenia pism mogą być dokonywane wobec jednego członka zarządu lub prokurenta, nawet gdy obowiązuje zasada reprezentacji łącznej (czynnej).

W przypadku reprezentacji czynnej zasady albo wynikają z przepisów k.s.h., albo należy je określić w umowie/statucie spółki. Jeżeli zarząd jest jednoosobowy, to dosyć oczywiste wydaje się reprezentowanie spółki przez jedną osobę. Nie ma jednak przeszkód, aby mimo składu jednoosobowego wprowadzić zasadę reprezentacji łącznej, w której zarząd będzie musiał współdziałać z pełnomocnikiem lub prokurentem. Jeżeli zarząd jest kolegialny, zasady reprezentacji wynikają z umowy/statutu spółki lub z przepisów ksh (zasada automatyzmu). Z przepisów  wynika, że tylko w przypadku milczenia regulacji na ten temat spółka jest reprezentowana łącznie: przez dwóch członków zarządu lub członka zarządu i prokurenta. Prokura jest najszerszym ze znanych pełnomocnictw, które z punktu widzenia źródła umocowania najbliższe jest przedstawicielstwu ustawowemu. Jednakże udzielenie prokury następuje w drodze czynności prawnej. W spółce można ustanowić prokurę jednoosobową i łączną. W takim przypadku odpowiednio prokurenci mogą występować samodzielnie albo tylko łącznie. Reprezentacja łączna może mieć różne postacie, m.in. polegające na tym, że jeden prokurent ma prokurę samodzielną, a inny tylko łączną, co zmusza go do koniecznego współdziałania (prokura łączna połowiczna), kilku prokurentów jest łącznych, musi występować z określonymi wskazanymi prokurentami (prokura łączna grupowa). Klasyczną jest prokura całkowita, gdy prokurent musi występować z innym prokurentem, który jest również prokurentem łącznym. W przypadku gdyby w spółce udzielono prokury łącznej (i ustanowione były reguły reprezentacji łącznej określone w art. 205 § 1 k.s.h.), to w czynności z udziałem członka zarządu musi brać udział dwóch prokurentów. Członek zarządu nie może mieć udzielonej prokury i pełnomocnictwa. Obejściem przepisów o reprezentacji łącznej jest udzielanie pełnomocnictwa do dokonania czynności prawnej jednemu członkowi zarządu (gdy udzielającym jest drugi bądź cały zarząd).

Więcej informacji podczas szkolenia pt.:

Biuro zarządu w spółce kapitałowej

15-16.07.10

WIĘCEJ >>